|
Nou prezant zot diskour ki Vis-Prezidan James
Michel ti fer dan Lasanble Nasyonal Mardi apre midi (9/12/2003) an
repons komanter fer par bann manm pandan deba lo Bidze 2004. Bidze 2004
ti ganny presante devan lasanble Mardi le 2 Desanm par Vis-Prezidan
Michel, dan son kapasite koman Minis Finans, e i ti ganny aprouve son
Mardi answit.
Mardi pase (2/12/2003) mon ti prezant bidze
nasyonal devan en Lasanble plen e pandan tou sa bann zour mon'n swiv
deba, mon'n ekout tou dimoun tre atantivman, manm Lopozisyon e manm dan
parti mazoriter e i zis regretan ozordi letan ki mon pe prezant mon
konklizyon lo deba, mon summing up, mon pa vwar en manm
Lopozisyon prezan. Me toudmenm Msye Speaker mon oule avan tou remersye
manm Lasanble ki'n donn zot sipor pour nou propozisyon Bidze 2004.
Mon'n swiv sa deba tre atantivman, mon'n kontan
ekout bann kontribisyon konstriktiv sirtou sorti kot parti mazoriter.
Mon'n osi ekout zot kritik sirtou lo kote servis e labi e keksoz ki
dapre zot progranm zot ti a kontan pour zot vwar pe antreprann dan zot
distrik.
Bann manm Lasanble, sirtou lo kote mazoriter, i
santi sa bidze i tonm byen dan nou plan reform makro-ekonomik pour
permet nou devlop en lekonomi pli modern e pli solid.
Msye Speaker i pa mon lentansyon vin fer politik
bon marse oubyen reponn a bann latak personnel sorti kot serten manm
Lopozisyon. Annefe dan mon summing up mon pou prezant lepep
Seselwa ankor enn fwa avek bann argiman byen fonde an sipor bidze ki mon
ti prezante Mardi pase (2/12/2003).
Sirplis
Nou地 vwar nou pe komans ganny en sirplis dan bidze,
ki bon pour nou sityasyon deviz, me Lopozisyon, parey labitid n誕tak nou,
e ankor enn fwa letan nou pe enplemant en progranm pour reform nou
lekonomi, zot dir nou ki tou i mal, me zot pa propoz okenn alternativ ou
okenn lezot solisyon, eksepte dir ankor enn fwa ki gouvernman i bezwen
fer en investment code, konmsi sa i en baton mazik ki pour
rezourd tou problenm ki annan dan Seychelles.
Parey sa group biznesmenn Belzik i地 konfirmen, e
ki ti raporte dan Indian Ocean Newsletter, Lopozisyon isi i paret
napa en stratezi. Zot largiman i montre kontradiksyon dan SNP. Enn i dir
sa ki gouvernman pe fer i sa ki zot ti demande, lot i kritik sa menm
ketsoz ki swa-di-zan zot menm ki ti oule. Zot menm zot konfize, e anka
zot pe konfiz lezot dimoun, alor i mon devwar pour montre klerman ki i
annan en gran diferans ant SNP e SPPF.
Apard kontradiksyon dan zot prop filozofi, ti kler
ki serten de zot ti地 ganny direktiv pour fer politik popolis, politik
bon marse avek largiman ki mank sibstans. Zot i地 vin zwe lo lemosyon
dimoun, bann malad, pansyoner, zanfan, zis pour ganny gen politik. I
domaz akoz bidze en pei i en ketsoz serye akoz i konsern larzan ki
gouvernman i kolekte pour fer marse lopital, lekol, pour lenstalasyon
delo, tranpor piblik, fer lakaz e anvway etidyan deor, saler travayer
servis piblik, eksetera. Mon ti pe ekspekte ki la koman nou pe komans
vwar sikse dan nou progranm makro-ekonomik, pour fer nou lekonomi pli
solid, omwen dan sa enn lokazyon zot ti a anmenn deba pozitiv, pour ki
ansanm nou a kapab realiz nou Seychelles Dream.
Abolisyon Trades tax
Monn dir ki
nou pe komans vwar bon rezilta bann mezir fiskal, me i paret mwan ki
pour Lopozisyon sa zafer GST i地 vin en bon seval pour zot fwete
zanmen fini. Mon ti a kontan re-eksplik sa kestyon GST e mon
panse i a va dernyen fwa ki Lopozisyon a fwet sa seval, akoz mon santi
ki zot menm zot pe komans fatige fwet menm seval tou-le-zour. Msye
Spiker, i annan plis ki 2-an depi ki nou ti pe etidye aboli sistenm
Trades Tax e ranplas li par en lot sistenm taks ki dan serten lezot
pei i apel VAT e serten lezot GST, avek serten varyasyon
dan son fonksyonnman. Sa i donn nou en sistenm taks ki an armoni avek
bann lorganizasyon komers enternasyonal ki nou ti pe zwenn. Dan nou
demars pour vin manm SADEC, COMESA e WTO sa ti enn
bann lobligasyon ki nou bezwen fer pour armoniz nou sistenm avek lezot
pei. Chamber of Commerce ti osi prekoniz en nouvo sistenm taks.
Preski tou pei dan lemonn i地 adopte ou pe adopte GST ou VAT
pour ranplas Trades Tax ou customs duty. Mon repete ki
sa GST pe ranplas sistenm Trades Tax, e se Trades Tax
ki pour gradyelman disparet pandan sa 3-an ki pe vini. GST pour
bezwen reste.
Mon oule
fer rapel Lopozisyon ki depi le 1 Zilyet 2003 napa lefe GST lo
ketsoz esansyel parey diri, disik, delwil, ponm-de-ter. E parey nou ti
dir nou pou fer, detrwa semenn apre nou ti komans retir ankor Trades
Tax lo lezot ketsoz, par ekzanp prodwi pour pti baba e fortifyan. E
Gazet Ofisyel i地 fini pibliy en gran lalis anviron 3500 aytenm
lo ki Trades Tax pour swa retire konpletman ouswa diminyen, e kan
nou pou fer sa. Nou anvizaze ki ver 2006 Trades Tax lo preski tou
aytenm a minimal. Tou ketsoz i piblik e dan kler, mon pa vwar rezon pour
Lopozisyon kontinyen konfiz dimoun avek sa zafer GST. Ler
problenm likidite a地 regle, avek en konbinezon disiplin fiscal e mezir
moneter, Trades Tax a ganny phase out pour laplipar
komodite. Kou壇 lavi a retourn a son nivo normal. Sa monn deza eksplike
e tou Seselwa i konnen ki sa i en moman kot nou bezwen vin pli solider
anver nou pei ek nou lavenir.
Dir nenport kwa
I fasil pour Lopozisyon dir nenport kwa, me ler ou
dan Gouvernman ou bezwen pe touzour rod fason pour fer ketsoz pli byen,
re-aranze ler fodre, korize, sanze ler i fodre pour ki nou vin pli solid
e pour ki nou pep i kontinyen benefisye rezilta nou progre. Mon ti vin
devan Lasanble pour prezant en Bidze realis, en Bidze serye, en Bidze ki
dekoul dan nou progranm MERP ki nou ti prezante ek lepep an Zen. Ler mon
ti prezant mon diskour Bidze lannen pase mon ti dir ki en lekip, apre
konsiltasyon neseser, pou travay lo en progranm reform ekonomik, e ki
nou pou fer sa akoz nou oule etabli en pli bon baz lekonomi, en lekonomi
pli modern pour nou pei, anliny avek sa ki pe arrive dan lemon ozordi.
Mon地 vin devan zot an-tout lonekte, fransiz. Mon
ti eksplike ki nou ti annan difikilte, akoz nou annan sa difikilte e ki
nou pe fer pour rezourd bann problenm. Nou地 dir aplizyer lokazyon e nou
tou nou vwar, ki nou地 depans bokou, nou地 depans dan en kantite lakaz,
dan semen ki nou地 konstrir partou atraver montany, dan ledikasyon, dan
anvway pasyan sonyen deor. Nou地 depans lo nou dimoun, nou地 envestir
pour ki nou anmenn sanzman pli vitman dan lavi nou popilasyon. Nou ti
fek vin endepandan, e Angle pa ti kit preski nanryen ek nou. Nou ti
santi ti neseser anmenn lepanwisman pour nou dimoun, se pour sa rezon ki
ozordi nou annan en lendistri lapes ki ase byen devlope.
Lenportasyon canned tuna sorti Sesel pour
antre dan Linyon Eropeen i 12% market share, ki ekivalan 56,472
tonn. Langleter i enport 52% son konsomasyon canned tuna, swa
29,400 tonn, sorti Sesel. Nou annan en lakonpanyen avyon Air Seychelles
lo lekel nou prop Seselwa pe travay. Nou annan nou tenker e 2 lezot pe
konstrir. Nou annan en kantite lakonplisman tanzib, ki la pour nou vwar
e touse, e ki fer nou sa pei avek pli bon progre imen Lafrik e 36enm dan
lemonn, ki Lopozisyon i aksepte ou byen non. I en lakonplisman ki ganny
rekonnet dan lemon e ki fer Seselwa fyer.
Nou地 devlop vit. Nasyon Zini i kwar ki apard
larzan, en pep i bezwen en bon sistenm ledikasyon, en bon nivo lasante,
en bon lanvironnman e loportinite pour tou sitwayen devlope. Se sa ki
nou地 fer. Pour reponn Msye Bernard Georges, nou dan gouvernman nou pa
kapab zis pran larzan lepep e kit labank. Ler nou gouvernman i ramas
larzan i servi sa larzan pour donn servis e fer devlopman pour benefis
tou popilasyon. Si nou pa depans larzan, vre pour reste plis labank dan
rezerv. Me ki ou pour dir avek sa dimoun ki pe esper en lakaz, sa zanfan
ki dan en vye lekol, sa zenn ki地 kalifye pour en letid aletranze, ouswa
sa pasyan ki son ka n誕prouve par Medical Board pour anvway li
trete deor.
Fer ketsoz enpe diferan
Msye Spiker, nou地 fini fer bann gran lenvestisman
ki nou ti dir nou pou fer, e ler n誕rive pour nou fer ketsoz enpe
diferan si nou oule ki nou pep i kontinyen zwir tou sa bann benefis ki
nou地 anmenn dan lavi nou dimoun, e ki ozordi petet nou take it for
granted parey Angle i dir. Sa ki esansyel pour nou konpran se ki
tou sa bann ketsoz ki nou地 fer, ki nou地 akonpli, e ki ozordi petet i
annan parmi nou ki kwar ki pa tou Seselwa ki devret annan, tousala nou
bezwen depans larzan pour fer.
Si mon konpran byen parol Msye Bernard Georges, nou
pa ti devret pe fer sa kantite devlopman, sa vedir pa fer lakaz, pa fer
bokou semen, ti pour napa bann konpleks sportif pour nou zenn devlop zot
talan, ti pour napa en nouvo stasyon elektrisite, Air Seychelles pa ti
pour ekziste, ti pour napa Seychelles Pride, annou pa oubliye akoz son
gouvernman pa ti pour met larzan ladan. Sa i les kwar ki son gouvernman
ti pou anvway mwens etidyan deor, ti pou napa pasyan ki ti pour al trete
deor, eksetera. Aprezan mon konpran akoz i ti dir Vandredi pase ki dan
son kanpany eleksyon Les Mamelles i ti promet zis pour fer peron Basen
Ble. Ler lezot distrik pe al devan i paret mwan Les Mamelles pour ganny
zis en peron dan 5-an. La ankor en diferans ant SPPF e SNP.
Get lwen
Nou bezwen pe touzour get lwen, e 1-an apre ki mon
ti dir ki en lekip pe travay lo en nouvo progranm makro-ekonomik ki pour
fer nou pli solid, mon ti kontan pour mwan retourn devan sa Lasanble
Mardi pase pour dir ki nou pe komans vwar bon rezilta. Mon sir nou a
kapab sirmont nou difikilte pli vit si nou tou nou pran nou
responsabilite e ansanm nou kontinyen ofer nou kontribisyon pour anmenn
Sesel pli devan. Nou lekonomi e benefis sosyal ki sa lekonomi i soutenir
i en zafer popilasyon an antye. I demann en sanzman latitid ek mantalite,
nou devret pran nou responsabilite pour fer li marse. Malerezman mon pa
pe vwar sa sanzman dan Lopozisyon.
Mon annan konfyans ki nou pour sirmont bann
difikilte, e ki tou Seselwa i annan sa lespwar, akoz a sak fwa ki nou
met nou ansanm nou achieve sa ki nou dir nou bezwen fer. Sa
sirplis ki monn dir nou pou gannyen dan Bidze 2003 e avek ankor sirplis
dan Bidze 2004 pe met nou dan en sityasyon kot nou pe retir presyon lo
demann pour deviz, pour ki i a annan plis foreks pour lezot
dimoun e sekter prive. Monn osi dir ki nou pe reisi dan nou demars pour
nou ganny plis letan pour rann nou bann loan, sa menm sa bann
loan ki地 permet nou realiz en bon pe lenvestisman ki
enportan pour nou lavenir. Kan lendistri touris a repran e avek plis
leksportasyon, sa anmenn plis deviz ankor dan sistenm.
Msye Spiker, mon oule vwar en Sesel kot nou
kontinyen envestir dan nou dimoun, e la mon oule dir the real people
parey Msye Herminie ti dir, e anmenm-tan annan en lekonomi byen lwile, e
ki kontinyen mars byen lo limenm, en lekonomi modern tout an respektan
nou prensip fondamantal lo lazistis sosyal e ki pa kit person deryer.
Mon donn mon langazman ki mon pour kontinyen travay pour sa lobzektif.
Lefikasite dan servis piblik
Msye Spiker, Manm Lasanble lo kote SPPF e
Lopozisyon souvan d断wa i地 koz lo nesesite pour annan plis lefikasite
dan servis piblik, ki vedir pei i bezwen rod nouvo fason fer ketsoz,
annan pli bon zesyon e pli bon lorganizasyon. Lefikasite i vedir servi
resours ki nou annan o-maksimonm. Bidze Lasante e Ledikasyon pe montre
en rediksyon sirtou akoz an 2003 nou地 pey en bon pe bann aryeraz. Me
i地 annan en bon lekzersis pour koup gaspiyaz e anmenm-tan Minister
Lasante a kapab depans plis lo latizann e dan servis lasante dan distrik.
I pa sifi zis depanse pour kapab donn en bon servis.
Manyer nou donn sa servis i osi enportan. De lot kote nou kapab donn
plis larzan e servis pa amelyore, e dimoun i konplent menm. Mwan mon
rekonnet travay ekzanpler ki mazorite nou travayer lasante pe fer pour
donn en bon servis, menm avek kontrent ki zot annan. Problenm dan
lasante i pa sa 4% rediksyon dan Bdize 2004 konpare avek 2003 apre ki
nou地 repey bann aryeraz ki ti annan dan Bidze 2003. En gran parti
problenm dan sa minister i sorti kot serten aktivis SNP dan sa minister
menm, ki deside fer sabotaz pour gouvernman ganny blanmen e lepep vin
anmer. I annan parmi sa bann aktivis ki enfklyans lezot, zot pas zot
letan fer demagozi politik, i annan ki menm fer sabotaz lekipman, pa
maintain lekipman byen, ki refize fer X-ray en pasyan zis
akoz 4-er i地 sonnen, e lezot ki fer papye pour latizann ki zot konnen
napa lopital e zot pa ni menm propoz en lot ki annan. Sa i en lekzanp
kot ketsoz i bezwen sanze a lavenir. Dimoun i bezwen pran zot
responsabilite, fer zot travay onetman, avek konsyans.
Mon oule pran en lot minister, Ledikasyon, kot
n弛un reisi anmenn en amelyorasyon dan Bidze me nou pour kontinyen asire
ki kalite ledikasyon i ogmante, plis etidyan kontinyen zot letid, e ki
bann lekol i ganny bann materyo ki zot bezwen pour lansenyman. I annan
meyer kondisyon travay pour bann ansenyan ki pe form bann zenerasyon
fitir. I osi en lakonplisman ler nou arrive fer plis ketsoz avek menm
kantite ou mwens larzan.
Lider Lopozisyon pa地 koz bokou lo Bidze safwasi
akoz i地 plito vin la pour esplik nou ki aprezan zot en bann liberal.
Mon kontan ki omwen i地 admet sa an piblik, e nasyon Seselwa plitar a
deside si zot oule en gouvernman ki pour depans mwens larzan lo son pep
e kot gro pwason a lib pour manz pti pwason dan biznes. Sa mon a les
pour lepep Seselwa. Lider Lopozisyon n弛si rekonnet ki nou annan en
lazenes ki entelizan. Mon sir i pe koz lo sa lazenes ki地 al lekol e
devlope pandan sa dernyen 26-an, e mon oule dir li ki en pep i kapab
entelizan, me si napa en sistenm ledikasyon ki permet zenn epanwir e
kree lezot debousman pli tar pour zot asplik zot lentelizans, parey nou
bann zenn dan Sesel, zot pa pour kapab devlope e montre sa lentelizans.
Avan SPPF ti vin opouvwar ti napa en sistenm ledikasyon ki donn bann
zanfan e lazenes menm loportinite pour devlop zot lentelizans. Ozordi
nou annan en bon sistenm ledikasyon ki napa dan bokou pei. Dan
Seychelles avan ti napa sa sistenm, e sa menm kalite dimoun ki ti diriz
nou sosyete sa lepok ozordi nou vwar dimoun avek menm filozofi dan sa
parti Lopozisyon dan Lasanble ki pa dakor ki gouvernman i fer tro depans
piblik. Ankor enn fwa zot a ganny zize par sa zenn manman, sa zenn papa
ki fek komans en fanmiy e ki oule zot zanfan osi i benefisye ek
loportinite egal ki nou sistenm ledikasyon i ofer tou pti Seselwa.
Liberalizasyon e privatizasyon
Msye Spiker, i neseser ki mon koz ankor lo sa
kestyon liberalizasyon e privatizasyon, akoz sa 2 size i dan nou
progranm reform ekonomik e i osi size ki lemonn pe debat bokou lola. Nou
koman en gouvernman responsab, nou fer sir nou veye ki pe pase dan
lemonn, akoz i kapab annan gran lenflyans lo nou pti pei. Nou pa dakor
avek en liberalizasyon sovaz akoz nou bezwen veye ki nou bann biznes,
sirtou pti biznes, pa ganny avale par sa ki pli gro. Pour nou
liberalizasyon i en prosesis, pa en levennman kot en zour nek nou leve e
anonse ki nou pe larg tou ketsoz e les biznes manz kanmarad. Nou oule
fer sir ki lentere tou dimoun, sirtou bann dimoun ordiner, i pas avan
tou.
Lo privatizasyon ki Lopozisyon pe demande ki nou
privatiz tou bann byen leta en sel kou, la osi nou pe fer sanzman san ki
nou pep, nou bann konsomater, i ganny afekte. Lopozisyon i kontan
mansyonn Moris koman lekzanp, en pei kot i annan deferan valer ek nou
isi Sesel. Sa ki Lopozisyon pa地 dir pep Seselwa se ki aktyelman i annan
en gran deba Moris lo sa size privatizasyon. Sa n誕nmenn en kantite
lagrev e mekontantman parmi lapopilasyon. En kantite dimoun i地 perdi
zot travay. An zeneral Moris bann union travayer zot kont
privatizasyon ki serten gro biznes pe fors gouvernman fer san okenn
respe pour drwa dimoun pour travay. Ozordi servis lapos Moris i地
privatize kont santiman bann travayer. La i posib ki servis elektrisite
e delo i kapab privatize, e sa bann union travayer e konsomater
pa dakor avek. Sekter prive laba i oule met lanmen lo tou servis
esansyel e lafreyer se ki travayer a perdi zot lanplwa e konsomater a
pey plis pour elektrisite e delo. Mwan mon pa konnen si pep Seselwa i
oule ki nou fer en privatizasyon an brit pour larg lapos, PUC e lezot
servis esansyel dan lanmen bann gro biznes prive. Nou tou nou konnen ki
en monopoli prive i pli danzere ki en monopol leta, apre tou leta se
lepep, sa ki pour leta i pour Seselwa. Fodre nou al dousman e mezir lefe
sak ketsoz ki nou liberalize. Sa ki nou devret fyer se ki en lakonpanyen
Seselwa n誕ste en lakonpanyen Morisyen dan lendistri touris.
Mon aksepte ki nou bezwen moderniz nou lekonomi,
nou bezwen fer li. Nou bezwen annan en prosesis liberalizasyon e
privatizasyon, me nou bezwen fer lib yen avek sazes, assess son
lefe, regard son timing e ki manyer nou fer li pour ki son konsekans pa
afekte byenet pep Seselwa. Nou bezwen fer li an liny avek plan ki monn
deza elabore, en progranm detaye e dan la transparans.
Nou en pti
pei 82,000 dimoun avek gran lekspektasyon, kot sa ki pli for i atrap
lanmen sa ki pli feb, kot zanfan sa labourer li osi i kapab vin en
dokter si nou kontinyen donn li loportinite en bon ledikasyon, kot en
fanmiy i kapab viv dan en bon lakaz ki petet zanmen i ti pou arive
gannyen lo limenm. Se sa ki fer nou gouvernman en gouvernman lepep, en
gouvernman ki met dimoun avan larzan, en gouvernman ki depans ozordi
pour asir en bon lavenir. Napa byen byen pei omonn kot i地 annan
redistribisyon larises osi ekitab parey isi Sesel. Dan sa dernyen 10-an
nou地 depans R2 bilyon dan ledikasyon, R1.5 bilyon roupi dan lasante,
R1.35 bilyon dan lakaz e sa i地 permet 9000 fanmiy antre dan zot prop
lakaz.Plizyer milyon n誕l dan proze land bank. I vre si
nou pa ti fer sa ti pour napa defisit, me plizyer mil fanmiy ti pour
ankor dan move kondisyon lozman.
Nou pa地 gaspiy larzan, mesye Lopozisyon. Nou地 fer
difisit akoz nou地 permet nou zanfan devlop zot lentelizans, zot talan.
Nou地 gard nou dimoun an bonn sante. Nou地 donn meyer swen ki nou kapab
isi e aletranze, malgre ki nou bezwen fer zefor pour amelyore. Nou地
donn zot en twa lo zot latet, nou地 donn zot lalimyer, delo, servis
modern, eksetera, eksetera. I annan telman mon kapab enimere.
Pour mwan se sa redistribisyon larises ekitab e non
pa met en montany rezerv labank.
Konpasyon
Msye St Ange i koz lo konpasyon, ki gouvernman napa
konpasyon akoz i地 entrodwi en nouvo sistenm taks dan kad nou reform
ekonomik.
Msye Spiker, mwan koman Minis Finans parfwa mon al
visit bann pti kominote partou Cap L脱lephant, Leo Capucins, dan
Bodamier, Bougenvil, leo Takamaka, Bel Ombre, Praslin, La Digue, Anse
Boileau. Mon vwar bezwen nou dimoun dan bann pti kominote. I annan en
kantite proze ki ariv kot Minister Finans pour finanse, pa zis lakaz, i
osi annan bann semen segonder, proze delo, e lezot ki benefisye
lakominote. Parfwa nou vot en larzan pour anvway dimoun trete deor, e
souvan pandan lannen i annan plis pasyan ki ti地 prevwar, alor demann
anplis pour bidze. Nou pa地 azir koman Robin Hood, nou地 fer nou mye
pour ed bann real people pour ki zot osi zot vwar amelyorasyon
dan zot lavi. Pour mwan se sa konpasyon pour nou dimoun.
I osi konpasyon ler nou ti entrodwi sistenm
sekirite sosyal pour nou dimoun aze e bann ki dan bezwen sosyal. I osi
konpasyon, en laform redistribisyon larises, ler nou ti acquire e
aste bann gran propriyete e vann a en pri tre bon marse avek bann fanmiy
ki ti napa later ek lakaz. Avan preski tou bann gran propriyete Sesel ti
dan lanmen zis 25 a 30 gran fanmiy. Msye St Ange i konn tre byen pour ki
ti bann pli gran propriyete Pointe Larue, Au Cap, Anse Royale,
Bougainville, Anse Forbans, Intendence, Anse aux Poules Bleues, Anse a
la Mouche, Barbarons, Port Launay, Cap Ternay, Beau Vallon, Glacis,
eksetera. Ozordi plizyer fanmiy i annan zot pti morso later e zot lakaz
nef lo la. Sak drayver taksi i annan son prop taksi olye anplwaye avek
en Msye ki annan taksi, ler pti garson e pti fiy Josephine i ganny
loportinite devlop son lentelizans, son kapasite pour li vin en avoka,
en dokter, eksetera. Pour mwan se sa konpasyon. E la koman nou lo size
propriyete e byen piblik, monn tande devan sa Lasanble ki dimoun ki地
ganny ketsoz bon marse e swa dizan pour nanryen pour rann kont. Les mwan
dir zot ki sa bann later avek semen ki nou地 vann 30,000, 60,000 roupi,
80,000 e 100,000 dan land bank, bann lakaz lo bann
housing estate, i osi petet pour nanryen ler ou konpar pri en kare
later ki pe vann dan prive. Mon pa konnen si zot apel sa osi Robin Hood,
e si zot pour fer sa bann dimoun osi rann kont.
Lespwar pour lavenir
Nou dan SPPF nou pour kontinyen avek nou progranm,
me nou bezwen fer li dan en fason pli efikas akoz i ankor annan fanmiy
ki pe esper en lakaz, pour touzour annan zanfan ki pou al lekol, pour
touzour annan pasyan pour trete, pour touzour annan zenn ki fer byen dan
sport enternasyonal, e pour touzour annan zenn ki oule lans zot pti
biznes.
Msye Spiker, mon kontan koz lo lavenir akoz mon
annan lespwar pour lavenir e konfyans dan pep Seselwa, e dan lazenes
Seselwa, dan zot kapasite analize, dan zot lentelizans e zot talan, ki
nou sistenm i permet zot devlope.
Enn bann ketsoz ki mon pe al konsantre lola lannen
prosenn se sa nouvo sistenm konpreansif pansyon nasyonal ki Prezidan
ti anonse, e ki a donn nou travayer en sours finansman sibstansyel ler
zot pran zot retret. Sa nouvo pansyon a depan lo kontribisyon ki zot e
zot anplwayer i fer e a anplis ki sa pansyon 63-an.
Mon dakor ki i annan nesesite pour gouvernman vin
pli efikas, ki manm lo kote mazoriter i地 koz bokou lola. Parey monn
deza dir ler pei i prodwi plis larises nou kapab ganny plis larzan pour
donn en pli bon servis, me fodre osi redwir gaspiyaz e aret fer sabotaz.
Mon antyerman dakor avek zot. Delivery dan gouvernman i kapital
pour nou meet nou bann development targets. Gouvernman i
bezwen fer en zefor spesyal pour redwir inefikasite e fer dimoun ki dan
pozisyon ki ansarz vin pli accountable. Sa latitid lese-fer fodre
eliminen. Dimoun ki travay ek gouvernman i bezwen perform, annan
plis responsabilite e vin pli konsyasye. I annan bokou ki fer zot
louvraz byen, me i annan serten malerezman pe fer malis zot kanmarad,
prensipalman pour rezon politik. Mon donn mon langazman ki mon pour fer
tou sa ki mon kapab pour anmenn plis lefikasite dan gouvernman e donn en
meyer servis piblik a lavenir.
Lasirans
Mon oule redonn lasisrans ki pour annan materyo
pour peser e fermye. Pti biznes pour kontinyen ganny lasistans akoz zot
fer en gran kontribisyon dan sekter prive. Lapolis e departman prizon pe
ganny plis larzan akoz nou oule lape ek lord dan nou pti kominote.
Msye Spiker, a sak fwa ki mon ganny lokazyon mon
ankouraz nou dimoun partou dan bann distrik e dan bann lorganizasyon
pour partisip dan devlopman nou pei. Msye Jolicoeur i地 koz lola dan son
lentervansyon e nou kwar ki partisipasyon i efektiv pour fer nou dimoun
konpran pli byen e apresye koman gouvernman e prosesis devlopman i marse.
I annan en meyer lavenir devan nou. Larzan ki nou
ti depanse yer i dan sa bann ketsoz ki nou pe zwir ozordi. Nou annan en
kantite lakaz ankor pour fer lo later ki nou地 konble. Plizyer santenn
fanmiy pour kontan a zot tour. Nou deza en model pour Lafrik e lemonn,
sa i devret pous nou pour fer plis akoz devlopman pa zanmen fini.
Devlopman i en prosesis kontinyel.
Konklizyon
Msye Spiker, pour terminen mon tia kontan renouvle
mon lapel pour tou Seselwa met latet ansanm, met zepol ansanm, annou
annan sa grander d弾spri, travay pour Seychelles, nou Seychelles. Nou
bezwen fer li ansanm. Nou bezwen aret ise bose, sakenn son kote, san kwa
nou pa pour ariv lwen. Bann ki pa oule annou les zot deryer e annou
kontinyen lo nou larout apre zot a vin zwenn nou ler zot a vwar ki nou
pe avanse. Zot a vin donn nou en koud知en zot osi.
Mon kwar en kantite dan partisipasyon, dan
konsiltasyon, dan kontribisyon tou dimoun. Sa i en prosesis ki neseser
pour nou kontinyen kree sa nouvo Seychelles modern pour benefis nou pep
an antye. I pour kontinyenm reste mon stratezi alavenir. Ozordi mon
santi sa patriyotism pe devlope dan lamazorite nou pep, sa sans
responsabilite e devwar ki neseser pour nou devlop bann valer pozitiv.
Ansanm annou kapab fer li. 2003 pe al terminen e
byento nou pe al komans en nouvo lannen, en lannen avek defi ki a donn
nou tou Seselwa loportinite pour rise to the challenge e sirmont
bann difikilte avek en sans realis e responsabilite. Nou konnen kot nou
ti sorti, nou konnen kot nou地 arrive ozordi e nou konnen kote nou pe
ale. Nou lobzektif i kler devan. Nou lespwar i la, nou kapasite i la,
nou determinasyon i la. Annou avanse ansanm ver en lavenir meyer pour
Sesel e pour nou tou. Mon profit lokazyon pour mwan swet Msye Spiker,
Manm Lasanble e tou pep Seselwa en Zwaye Nwel e en bon lannen travay ki
a anmenn nou plis prosperite.
Mersi.
|